Page 42 - 5590

35

1.5 หลอดอาหารอักเสบ (Esophagitis) เป็นการอกั เสบของเยอื่ บุหลอดอาหาร มผี ล
ทาให้เกิดการเจ็บปวด เลือดออก และติดเชื้อ เกิดจากยาเคมีบาบัดทาลาย และรบกวนการ
เจริญเตบิ โตของเซลลบ์ รเิ วณดังกล่าว

1.6 การเปล่ียนแปลงความรู้สึกต่อการรับรส (Taste alteration) ผู้ป่วยท่ีได้รับยา
เคมีบาบัดจะมีความรู้สึกขมในปาก ทนทานต่อการได้รับรสหวานได้มากข้ึน มีความรู้สึกล้ินชาแข็ง
ความรูส้ ึกอยากรับประทานอาหารลดลง

2. ระบบโลหิตวทิ ยำ
เคมีบาบัดจะลดการทางานของไขกระดูก (Myelosuppression) เน่ืองจากเซลล์ต้นกาเนิด
ของไขกระดูก เป็นเซลล์ท่ีมีการแบ่งตัวมากและยาเคมีบาบัดจะมีผลต่อเซลล์ท่ีมีการแบ่งตัวมาก ซ่ึง
อาจพบภาวะต่างๆ ดงั นี้

2.1 เม็ดเลือดขาวต่า (Leukopenia) คือภาวะที่ร่างกายมีปริมาณเม็ดเลือดขาวใน
กระแสเลือดต่า จะทาให้ร่างกายเส่ียงต่อการติดเชื้อ ถ้าเม็ดเลือดขาวมีค่าต่ากว่า 2,000 เซลล์/
มิลลิเมตร และต่ากว่า 1,000 เซลล์/มิลลิเมตร การติดเชื้อที่เกิดข้ึนอาจคุกคามถึงชีวิตได้ ภาวะเม็ด
เลอื ดขาวต่าพบได้ภายหลังได้รับยาเคมีบาบัดประมาณ 7 -14 วัน และกลับคืนสูภ่ าวะปกติภายในวนั ท่ี
21 ถงึ วันที่ 28 ในชว่ งระยะท่เี ม็ดเลอื ดขาวต่าจึงตอ้ งระมัดระวังเกี่ยวกับการป้องกันการติดเชอื้

2.2 เกร็ดเลือดต่า (Thrombocytopenia) ภาวะเกร็ดเลือดต่ามีผลทาให้เลือดออก
งา่ ย อาจพบเลือด หรือจดุ เลือดออกใต้ผิวหนัง เลือดออกตามไรฟัน หรือเลอื ดออกภายในอวัยวะต่างๆ
เช่น สมอง อวัยวะในช่องท้อง ซ่ึงเป็นอันตรายถึงชีวิตได้ การเกิดเลือดออกเม่ือปริมาณเกร็ดเลือดต่า
กวา่ 50,000 เซลล์/มลิ ลเิ มตร และเสี่ยงต่ออนั ตรายถึงชวี ิตเม่ือตา่ กวา่ 20,000 เซลล์/มิลลิเมตร

2.3 ภาวะโลหิตจาง (Anemia) ยาเคมีบาบัดมีผลทาให้ไขกระดูกสร้างเม็ดเลือดแดง
นอ้ ยลง แต่ภาวะซดี จะไมร่ ุนแรงเท่ากับภาวะเมด็ เลอื ดขาวต่าเนอื่ งจากเม็ดเลือดแดงมีอายนุ านกวา่ คือ
ประมาณ 120 วัน แตย่ าเคมีบาบดั บางชนดิ ทาลายผนังเซลล์ของเมด็ เลือดแดงโดยตรง ทาให้เกิดภาวะ
ซดี ได้ ทาใหผ้ ู้ปว่ ยมีอาการอ่อนเพลีย เบอ่ื อาหาร เหน่ือยงา่ ย หนา้ มดื ปวดศรี ษะ

3. พษิ ต่อระบบประสำท (Neurotoxicity)
ยาเคมีบาบัดมีผลต่อประสาทส่วนปลายทาให้เกิดอาการชาบริเวณปลายน้ิวมือ

นิ้วเท้า อาจรสู้ ึกเหมือนถูกเขม็ คาเม่ือถูกสัมผัส การหยิบจับสิ่งของขึ้นเล็กๆ อาจทาได้ลาบาก บางราย
อาจท าให้ Deeptendon reflex ลด ลง กล้าม เนื้ ออ่ อน แรง ได้ แก่ ยาเคมี บ าบั ด ใน กลุ่ ม
Vincaalkaloids, Cisplatin, VP-16, Cytarabine นอกจากน้ีCisplatin และ VP-16 ยังมีผลต่อ
ประสาทคู่ท่ี 8 ทาใหส้ ญู เสียการไดย้ นิ

4. พษิ ตอ่ ดับ (Hepatotoxicity)
พบไม่บ่อยนัก อาจพบมกี ารเปล่ยี นแปลงเพิ่มขึน้ ของระดบั เอนไซม์ Transaminases

หลังจากการรักษาด้วย Cytosar, ภาวะ Cirrhosis, Fibrosis จากยา Methotrexate หรือ Fatty
metamorphosis จาก L-asparaginase