Page 95 - CPG มะเร็งปากมดลูก

แนวทางการปอ? งกนั และรกั ษามะเรง็ ปากมดลูก 89

ยังหลงเหลืออยู? และใช?ตัวขยายช?องคลอดโดยการรักษาภาวะช?องคลอดแห?ง(28) โดยการใช?สารหล?อล่ืนใน
ช?องคลอดเพ่ือเพ่ิมความชุ?มช้ืนในช?องคลอดมีทั้งในรูปแบบยาทา ยาเหน็บ ซ่ึงมีส?วนประกอบของวิตามินเอและอี
และยาชาลดอาการระเคืองเน่ืองจากอาการช?องคลอดแห?งน้ัน อาจก?อให?เกิดป?ญหาทางเพศร?วมด?วยได? (sexual
dysfunction) นอกจากนั้นยังมีการใช?ฮอรโ? มนเอสโตรเจนขนาดต่ำในรูปแบบครีม ยาเม็ด ส?วนภาวะช?องคลอดตีบ
นัน้ มกั นยิ มใช?ตวั ขยายช?องคลอด ซึ่งประสิทธภิ าพยังไมม? ีความชดั เจน

- ภาวะบวมน้ำเหลือง (lymphedema) ของขาทั้งสองข?าง เกิดจากการฉายรังสีไปยังต?อมน้ำเหลืองที่
เชงิ กราน ซึง่ ตอ? งวินิจฉยั แยกจากการกลับเปน? ซำ้ ของโรค ซ่งึ สามารถทำให?ขาบวมได?เช?นกัน

- ผลต?อลำไส?และทวารหนัก อาการถ?ายเหลวหรือถ?ายอุจจาระเป?นเลือดพบว?า ผลของ ionizing
radiation ต?อเย่ือบุลำไส?ทำให?เส?นเลือดเปราะบางแตกง?าย อาจเกิดหลังได?รับรังสีไปแล?ว 2000-3000 cGy มักให?
การรักษาแบบประคับประคองตามอาการ ไม?มีการรักษาจำเพาะที่ได?ผลชัดเจน การอักเสบของลำไส?ใหญ?ส?วน
ปลาย จากการฉายแสง (radiation enteritis) สามารถให?ยาบรรเทาในกลุ?ม anti-spasmodic และกลุ?ม anti -
cholinergic และแนะนำให?รับประทานอาหารที่กากใยต่ำ ไขมันต่ำ หลีกเลี่ยงนม และ lactose เพื่อลดความ
รุนแรงของ enteritis ในรายท่ีรุนแรง อาจต?องพิจารณาหยุดการฉายแสงก?อนอย?างน?อย 1 สัปดาห? สำหรับกรณี
radiation proctitis บางรายอาจทำการสวนด?วย steroid หรือการใช? sulfasalazine ทำให?อาการดีข้ึนบ?าง ใน
รายท่ีรุนแรงอาจต?องพิจารณาหยุดการฉายแสงไปก?อนอย?างน?อย 1 สัปดาห? ในรายที่มีรูร่ัวเกิดขึ้น ให?พิจารณาทำ
colostomy เป?นราย ๆ ไป การรกั ษามกั จะควบคไู? ปกับการดแู ลแบบประคบั ประคอง

- ผลต?อกระเพาะป?สสาวะ (radiation cystitis) โดยจะต?องตรวจหาสาเหตุอื่น ๆ ก?อน เช?น การตรวจ
ปส? สาวะ การทำเอกซเรย? และการส?องกล?องกระเพาะป?สสาวะ ก?อนให?การวินิจฉัยวา? เป?นโรคกระเพาะป?สสาวะอักเสบ
ที่เกิดจากรังสี ผ?ูป?วยมักจะมาด?วยอาการเจ็บเวลาป?สสาวะ (dysuria) ป?สสาวะตอนกลางคืน (nocturia) ต?องรีบ
ป?สสาวะ(urgency) และป?สสาวะบ?อย (frequency) อาการเหล?าน้ีเกิดจากการลดลงของความจุของกระเพาะป?สสาวะ
อาจทำให?มี hematuria ความรุนแรงของอาการนี้อาจจะมีต้ังแต? microscopic hematuria จนถึง gross
hematuria(29) อาการเหล?าน้ีอาจเกิดข้ึนได?ภายหลังการรักษาด?วยรังสีไปนานแล?ว วิธีการรักษา ในรายที่มี radiation
cystitis ที่ไม?รุนแรง ให?ทำ NSS irrigation ร?วมกับการให? antibiotic หากยังไม?ดีข้ึนควรปรึกษาแพทย?ศัลยกรรม
ทางเดินป?สสาวะ หลังรักษาด?วยการใช? NSS irrigation หากไม?ดีขึ้นหรือมีอาการรุนแรง อาจพิจารณาทำ bladder
instillation ด?วย 1-4% Formalin ใส?ในกระเพาะป?สสาวะนาน 10-20 นาที ได?ผล เกือบร?อยละ 90(30-31)หรือ
พจิ ารณาทำ endoscopic injection sclerotherapy หรอื hyperbaric oxygen(32)

นอกจากนี้ยังมีภาวะแทรกซ?อนจากการฉายรังสีที่พบได?น?อยแต?มีความสำคัญและร?ายแรง ได?แก?
RT-induced sarcomas ผู?ป?วยมักมีอาการแสดงคืออาการปวดและบวม พบอุบัติการณ?ของโรคอยู?ที่ ร?อยละ 0.1
ของผป?ู ?วยทั้งหมดทีไ่ ด?รบั การฉายรังสี โดยเกิดข้ึนในช?วงระยะเวลาประมาณ 10-14.3 ป?หลังจากการได?รับการฉาย
รังสี การรักษาคอื การผา? ตดั เปน? หลัก(33-36)