Page 124 - CPG มะเร็งปากมดลูก

118 แนวทางการป?องกนั และรกั ษามะเร็งปากมดลูก

แนวปฏิบัตกิ ารตรวจและการรายงานผลทางเซลล?วิทยาในกรณกี ารตรวจคดั กรอง

การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกทางเซลล?วิทยาถูกค?นพบโดย Dr. George Papanicolaou ตั้งแต?
ป? พ.ศ.2486(1) มากกว?า 50 ป? แล?วท่ีการตรวจนี้ได?รับการพิสูจน?ในประเทศทั่วโลกว?าสามารถลดอัตราการตาย
จากมะเร็งปากมดลูกได?อย?างมีนัยสำคัญ(2,3) สำหรับประเทศไทยสถาบันมะเร็งแห?งชาติร?วมกับสำนักงาน
หลักประกันสุขภาพได?เร่ิมโครงการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกโดยวิธีดั้งเดิม (conventional Pap test) ต้ังแต?
ป?พ.ศ. 2548 โดยแบ?งเป?นสองระยะ ๆ ละ 5 ป? การดำเนินงานของท้ังสองระยะได?ทำการตรวจคัดกรองสตรีต้ังแต?
อายุ 30 ถึง 60 ป? จำนวนทั้งสิ้น 9,673,244 คน ในจำนวนน้ีได?รับการวินิจฉัยทางเซลล?วิทยาเป?นรอยโรคแบบ
high grade 39,930 ราย และเป?นมะเร็ง 5,160 ราย ทั้งน้ีคิดเป?นร?อยละ 0.46 ของสตรีที่ได?รับตรวจทั้งหมด(4)
ท้ังน้ีในช?วงเวลาเดียวกันอุบัติการณ?ของมะเร็งปากมดลูกก็ลดลงตามลำดับจนเล่ือนจากท่ีเคยเป?นมะเร็งอันดับ 1
กลายมาเป?นอนั ดบั 2 รองจากมะเรง็ เต?านม(5)

อย?างไรก็ตามการตรวจด?วย conventional Pap test ยังมีข?อจำกัดในด?านความไวของการตรวจจับ
ความผิดปกติ ทั้งน้ีสาเหตุส?วนใหญ?มาจากความผิดพลาดในการคัดกรอง (screening error) ท่ีไม?เห็นเซลล?
ผิดปกติมากกว?าความผิดพลาดในการแปลผล รายงานจากท่ัวโลกพบว?าความไวของการตรวจ Pap test อย?ูใน
ระหว?างร?อยละ 30 ถึง 87(6) ในกรณีของประเทศไทยน้ันสมาคมเซลล?วิทยาแห?งประเทศไทยโดยการสนับสนุน
จากสถาบันมะเร็งแห?งชาตไิ ด?ทำการสมุ? ตัวอยา? งสไลดท? ถี่ ูกแปลผลวา? ปกติ (negative) จากโครงการตรวจคัดกรอง
ระยะท่ีสอง โดยทบทวนสไลด?ทั้งส้ิน 330,075 ราย และพบวา? ยังสามารถตรวจพบความผดิ ปกติรายใหม?ในระดับ
atypical squamous cells (ASC-US) ขึ้นไปได?อีกร?อยละ 0.63 และสามารถคำนวณ false-negative rate ในกรณี
ทเี่ ปน? LSIL หรือสงู กว?าไดร? ?อยละ 13.8 ซง่ึ เทียบเคียงไดก? บั ผลทม่ี รี ายงานในประเทศอ่ืน ๆ(7)

ในป? พ.ศ. 2557 U.S. Food and Drug Administration (FDA) ได?ให?การรับรองการตรวจ high-risk
human papillomavirus test (hr-HPV test) ตัวหนึ่งให?ใช?สำหรับเป?น primary cervical cancer screening
แทน Pap test ได? แนวโน?มในการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกในหลายประเทศจงึ ได?เปลี่ยนไปโดยคาดหวงั ว?า
จะเพ่ิมความไวในการตรวจหาความผิดปกติได?และมีการเขียน interim clinical guideline โดย American
Society for Colposcopy and Cervical Pathology (ASCCP) ร?วมกับสมาคมวิชาชีพอื่น ๆ ท่ีเกี่ยวข?องโดย
กำหนดให?บทบาทของ Pap test เป?นเพียง reflex cytology test เฉพาะรายที่มี hr-HPV test เป?นผลบวกแต?
ไม?ใช? HPV type 16/18 เท?านั้น หากเป?น HPV type 16/18 จะถูกส?งไปทำ colposcopy โดยตรงไม?ต?องทำ
Pap test เลย(8) อย?างไรก็ตาม American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) ยัง
แนะนำให?ทำ Pap test ท้ังที่ทำเดี่ยวและทำร?วมกันกับ hr-HPV test ท่ีเรียกว?า co-testing ให?เป?นทางเลือก
สำหรบั ตรวจคัดกรองมะเรง็ ปากมดลกู ในสตรอี ายุ 30 ถึง 69 ป(? 9)

ตั้งแต?ปพ? .ศ. 2561 สถาบนั มะเร็งแห?งชาติได?เลือกแนวทางที่ใช?การตรวจ hr-HPV test เป?นวิธี primary
screening สำหรับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกในประเทศไทย ทั้งน้ีส?งผลให?บทบาทของ Pap test
โดยเฉพาะ liquid-based cytology (LBC) มี 2 กรณี คือ

1. เปน? reflex cytology test ในกรณี HPV non 16/18 - positive และ