Page 7 - CPG มะเร็งปากมดลูก
P. 7
แนวทางการป?องกันและรกั ษามะเร็งปากมดลกู 1
แนวทางการป?องกันมะเร็งปากมดลกู ด?วยการฉีดวคั ซนี
มะเร็งปากมดลูกเป?นมะเร็งท่ีพบบ?อยเป?นอันดับ 4 ของสตรีทั่วโลก จากรายงานขององค?การอนามัยโลก
ในป? พ.ศ. 2567 มีผ?ูป?วยมะเร็งปากมดลูกรายใหม?จำนวน 662,301 ราย เสียชีวิต 348,874 ราย อัตรา
อบุ ัติการณ?ปรับมาตรฐานอายุ (age-standardized incidence rate, ASR) ของมะเร็งปากมดลูกเท?ากับ 14.1
ต?อประชากร 100,000 คนต?อป? และอัตราการเสียชีวิตเท?ากับ 7.1 ต?อประชากร 100,000 คนต?อป?(1) ส?วน
ประเทศไทย องค?การอนามัยโลกได?รายงานว?า สตรีไทยเป?นมะเร็งปากมดลูกมากเป?นอันดับที่ 4 รองมาจาก
มะเร็งเต?านม มะเร็งลำไส?ใหญ?/ทวารหนัก และมะเร็งตับและท?อน้ำดี โดยมีอัตราอุบัติการณ?ปรับมาตรฐานอายุ
เท?ากับ 14.9 ต?อประชากร 100,000 คนต?อป? และมีอัตราการเสียชีวิตเท?ากับ 6.9 ต?อประชากร 100,000 คนต?อป?
ในป? พ.ศ. 2565 มผี ปู? ?วยมะเรง็ ปากมดลูกรายใหม? 8,662 ราย และเสยี ชีวิต 4,576 ราย(1)
การป?องกันมะเร็งปากมดลูกมีจุดประสงค?หลักเพื่อลดอุบัติการณ?ของการเจ็บป?วย (morbidity) และ
การเสยี ชวี ิต (mortality) จากมะเร็งปากมดลกู แบง? ออกไดเ? ปน? 3 ระดบั คอื (2,3)
1. การป?องกันปฐมภูมิ (primary prevention) คือ การป?องกันโดยการหลีกเลี่ยงการได?รับสารก?อมะเร็ง
การลดหรือขจัดสาเหตุ หรอื ป?จจัยเสย่ี งที่เก่ียวข?องกับมะเร็ง หรือการทำให?ร?างกายมีภูมคิ ุ?มกันตอ? สารก?อมะเร็ง
การปอ? งกันปฐมภูมิสำหรับมะเรง็ ปากมดลกู ได?แก? การฉดี วคั ซนี เอชพีวี (HPV vaccination) และการให?ความรู?
ด?านสุขภาพและเพศศึกษาแก?สตรี (health information and sexuality education) ให?ทราบถึงป?จจัย
ทสี่ ง? เสริมใหม? ีการดำเนนิ โรคเปน? มะเรง็ ปากมดลูก เพื่อใหห? ลีกเลีย่ งพฤติกรรมและปจ? จัยเสี่ยงต?าง ๆ ทีอ่ าจทำให?
มกี ารตดิ เช้ือเอชพวี ี เช?น การรณรงค?ให?หลีกเล่ยี งการมีเพศสัมพันธ?ต้ังแตอ? ายุนอ? ย หลีกเลี่ยงการมีค?นู อนหลายคน
รณรงค?การป?องกันโรคติดต?อทางเพศสมั พันธ? หลีกเล่ียงการกินยาเม็ดคุมกำเนิดชนิดฮอรโ? มนรวมเป?นเวลานาน
และไมส? บู บุหรีท่ ้ังค?ูนอนด?วย เปน? ตน?
2. การป?องกันทุติยภูมิ (secondary prevention) คือ การตรวจหามะเร็งในระยะเริ่มแรกหรือระยะ
ก?อนลุกลามซ่ึงการรักษาได?ผลดี ได?แก? การตรวจคดั กรอง (screening) ทางเซลล?วิทยาปากมดลูกดว? ยวิธี Pap smear
หรือ liquid-based cytology การตรวจหาเชื้อเอชพีวี (HPV testing) และ visual inspection with acetic acid
(VIA) รวมไปถงึ การรักษา (treatment) รอยโรคก?อนมะเรง็ ปากมดลกู ทต่ี รวจพบ
3. การป?องกันตติยภูมิ (tertiary prevention) คือ การรักษาสตรีท่ีได?รับการวินิจฉัยว?าเป?นมะเร็ง
ปากมดลูก โดยมจี ุดประสงคเ? พ่อื ทำใหผ? ู?ปว? ยหายจากโรค มชี วี ิตรอดอย?างยนื ยาวและมคี ุณภาพชวี ติ ท่ีดี
ในเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2563 องค?การอนามัยโลกได?ประกาศกลยุทธ?โลกเพ่ือเร?งกำจัดมะเร็งปากมดลูก
(Global Strategy to Accelerate the Elimination of Cervical Cancer) ให?หมดไปภายใน ป? พ.ศ. 2573
ด?วย 3 ยุทธศาสตร?หลัก คือ “90-70-90” โดยมีเป?าหมายท่ีจะลดอุบัติการณ?ของมะเร็งปากมดลูกให?เหลือน?อย
กวา? 4 คน ตอ? สตรี 100,000 คนต?อป? โดยกำหนดให?(3)
- ร?อยละ 90 ของเด็กหญงิ ไดร? บั การฉดี วัคซีนป?องกันมะเร็งปากมดลกู ครบก?อนอายุ 15 ป?
