Page 10 - CPG endometrial cancer
P. 10
บทท่ี 1
ความรู้พนื้ ฐานของยีนต้านมะเร็ง BRCA1 และ BRCA2
(Basic knowledge of BRCA1 and BRCA2 tumor suppressor genes)
Tumor suppressor gene หรือยีนต้าน ศ.นพ.มานพ พิทักษภ์ ากร
มะเร็งเป็นกลุม่ ของยนี ที่มีบทบาทป้องกันการเกิดมะเร็ง
ของเซลล์มนุษย์ ยีนเหล่านี้ควบคุมการทำงานของระบบ ‘two-hit’ ซึ่งกลไกก่อมะเร็งนี้เหมือนกันทั้งมะเร็งท่ี
ต่าง ๆ ที่ส่งผลควบคุมลักษณะต่าง ๆ ที่ส่งผลให้เกิด เกดิ ขึ้นเอง (sporadic cancer) และมะเรง็ ที่ถ่ายทอด
มะเร็ง เช่น การยับยั้ง cell cycle (cell cycle arrest) ในครอบครัว (hereditary cancer) แตกต่างตรงที่
การทำให้เซลล์แก่ตัวลง (cellular senescence) หรือ มะเร็งที่เกิดขึ้นเอง การกลายพันธุ์จะเกิดขึ้น 2 ครั้ง
เซลล์ตาย (apoptosis) การยับยั้งการสร้างหลอดเลือด ในเซลลท์ ่กี ลายเป็นมะเร็ง ในขณะท่มี ะเร็งท่ีถ่ายทอด
(anti-angiogenesis) และการรักษาเสถียรภาพของ ในครอบครัวกลายพันธุ์ของยีนครั้งแรก (first hit)
จีโนม (genome integrity) เป็นตน้ ได้รับการถ่ายทอดมาจากพ่อหรือแม่และเกิดการ
กลายพันธ์ุอีกครั้งหนึ่ง (second hit) ในเซลล์ของผูป้ ่วย
Two-hit model และชนิดของการกลายพันธ์ุใน (รูปที่ 1) แสดงให้เห็นว่าโรคมะเร็งที่ถ่ายทอดทาง
tumor suppressor gene ในโรคมะเรง็ (1) พนั ธกุ รรม และมะเร็งที่พบในคนท่วั ไป มีกลไกการเกิด
โรคไม่ต่างกัน แต่ผู้ป่วยมะเร็งที่ถ่ายทอดในครอบครัว
การกลายพันธุ์ของ tumor suppressor มีโอกาสเกดิ มะเร็งได้ง่ายกวา่ จงึ มักพบในผปู้ ่วยอายุน้อย
gene ที่ก่อให้เกิดมะเร็ง จะเป็นการกลายพันธุ์ที่ส่งผล มีประวัติเป็นมะเร็งมากกว่า 1 อวัยวะ หรือเป็นมะเร็ง
ให้ยีนเสียหน้าที่ไป (loss-of-function mutation) ซ่ึง ได้หลายตำแหน่ง เช่น เป็นมะเร็งเต้านมทั้งสองข้าง
เซลล์จะกลายเป็นมะเร็งได้จะต้องเกิดการเสียหน้าท่ี รวมถึงการมปี ระวตั ิการเป็นมะเร็งในครอบครวั
ของ tumor suppressor gene ทั้ง 2 alleles หรือ
1
