Page 59 - 5590
P. 59
52
เก่ียวกับความต้องการการดูแลตนเองทั้งหมด (Therapeutic Self - care demand) มโนทัศน์
เกยี่ วกบั ปจั จยั เง่อื นไขพื้นฐาน (Basic conditioning factors) ดงั น้ี
1.1 การดูแลตนเอง (Self - care : SC) : หมายถึง การปฏิบัติกิจกรรมท่ีบุคคลริเร่ิมและ
กระทาด้วยตนเองเพื่อดารงไว้ซึ่งชีวิต สุขภาพและความผาสุก เม่ือได้กระทาอย่างมีประสิทธิภาพจะมี
ส่วนช่วยให้โครงสร้าง หน้าท่ีและพัฒนาการดาเนินไปถึงขีดสูงสุด ของแต่ละบุคคลเพ่ือตอบสนอง
ความต้องการในการดูแลตนเอง (Self - care requisites) การดูแลตนเองเป็นพฤติกรรมท่ีเรียนรู้
ภายใต้ขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรมของกลุ่ม ชุมชน ครอบครัว ซ่ึงบุคคลท่ีกระทาการดูแล
ตนเองนน้ั เป็นผูท้ ี่ต้องใช้ความสามารถหรือพลงั ในการกระทาทีจ่ งใจ (deliberate)ประกอบด้วย2ระยะ
ระยะท่ี 1 ระยะการพิจารณาและตัดสินใจ ( Intention phase) เป็นระยะท่ีมีการหาข้อมูล
เพื่อพิจารณาและตัดสินใจเลือกกระทาโดยหาข้อมูลท่ีเก่ียวข้องว่าคืออะไร เป็นอย่างไร จากน้ันนา
ข้อมูลท่ีได้มาวิเคราะห์ ทดสอบ และเชื่อมโยงปัจจัยท่ีเกี่ยวข้อง ในขั้นตอนน้ีความรู้เป็นพ้ืนฐานสาคัญ
เพราะจะช่วยให้เกิดกระบวนการคิดเชงิ วิทยาศาสตร์มากกว่าการใชค้ วามรู้สึก นอกจากนี้ยังต้องอาศัย
สติปญั ญาในการทีจ่ ะตัดสนิ ใจทจ่ี ะกระทา
ระยะที่ 2 ระยะการกระทาและผลของการกระทา (Productive phase) เป็นระยะท่ีเม่อื
ตดั สนิ ใจแล้วจะกาหนดเป้าหมายทีต่ ้องการและดาเนินการกระทากจิ กรรมเพ่ือไปส่เู ป้าหมายทกี่ าหนด
ในข้ันตอนน้ีต้องอาศัยความสามารถของบุคคลทางด้านสรีระที่จะกระทากิจกรรม (psychomotor
action ) และมีการประเมินผลการกระทาเพื่อปรับปรุง
1.2 ความสามารถในการดูแลตนเอง ( Self - care agency : SCA ) หมายถึง ความสามารถ
ของบุคคลท่ีเอ้อื ต่อการกระทากิจกรรมการดแู ลตนเองอยา่ งจงใจ แต่ถ้าเป็นความสามารถในการดูแล
บุคคลอนื่ ทอี่ ย่ใู นความรับผดิ ชอบเรยี กวา่ Dependent – care Agency ความสามารถนี้
ประกอบด้วย 3 ระดบั
1.2.1 ความสามารถและคุณสมบัติขั้นพ้ืนฐาน (Foundational capabilities and
disposition) เป็นความสามารถของมนุษย์ขั้นพื้นฐานที่จาเป็นในการรับรู้และเกิดการกระทา ซึ่งแบ่ง
ออกเป็น ความสามารถท่ีจะรู้ (Knowing) ความสามารถที่จะกระทา (Doing) และคุณสมบัติหรือ
ปัจจัยทมี่ ีผลต่อการแสวงหาเปา้ หมายของการกระทาประกอบด้วย
1.2.1.1 ความสามารถและทักษะในการเรียนรู้ ได้แก่ ความจา การอ่าน
เขียน การใช้เหตผุ ลอธบิ าย
1.2.1.2 หน้าที่ของประสาทรับความรู้สึกท้งั การสมั ผัส มองเห็น ได้กลิ่นและ
รบั รส
1.2.1.3 การรบั รู้ในเหตกุ ารณต์ า่ งๆ ทัง้ ภายในและภายนอกตนเอง
