Page 49 - แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ 67-75
P. 49
ยทุ ธศาสตร์ท่ี 2
ยทุ ธศาสตรด์ ้านการตรวจหาโรคมะเรง็ ระยะเริ่มแรก
(Secondary Prevention)
หลกั การและเหตุผล
การตรวจคัดกรองโรคมะเร็งถือเป็นยทุ ธศาสตร์สำคัญทำใหส้ ามารถพบมะเร็งในระยะเริ่มแรกส่งผลใหก้ าร
รักษาได้ผลดีและผู้ป่วยมีโอกาสหายจากโรคได้สูงนำมาสู่การลดอัตราการป่วยและการเสียชีวิตจากโรคมะเร็งได้
อย่างเปน็ รปู ธรรม การตรวจคดั กรองโรคมะเรง็ ในระยะเร่ิมแรก (Early Detection) ประกอบด้วย 2 สว่ น คือ
1. การตรวจค้นหารอยโรคในผู้ป่วยที่เพิ่งมีอาการ (Early Diagnosis หรือ down-staging) มักเกิดจาก
ประชาชนสามารถสังเกตอาการผิดปกติของร่างกายและมาพบแพทย์ทำให้ได้รับการตรวจวินิจฉัยโรคในระยะ
เรม่ิ แรก ซ่งึ ต้องเปน็ โรคมะเรง็ ทมี่ ีอาการผิดปกตใิ ห้เห็นได้ต้งั แตร่ ะยะแรกของโรค เชน่ มะเรง็ ชอ่ งปาก มะเร็งผวิ หนงั
มะเร็งเต้านม เปน็ ตน้
2. การตรวจคัดกรองโรค (Screening) ด้วยวิธีการหรือชุดตรวจมาตรฐานในประชากรทั่วไปที่ยังไม่มี
อาการ หากพบผลการคดั กรองผิดปกติจะนำไปส่กู ารตรวจวินิจฉยั
การคัดกรองโรคมะเร็งอาจทำได้ 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ การคัดกรองแบบแล้วแต่โอกาส (Opportunistic
Screening) เป็นการคัดกรองที่ทำได้โดยอิสระขึ้นอยู่กับโปรแกรมที่เลือกใช้ของแต่ละองค์กร หรือแต่ละกลุ่ม
ประชากร ซึ่งกลุ่มเป้าหมายของการคัดกรองชนิดนี้ คือ ผู้ที่เข้ามารับการบริการทางการแพทย์ โดยผู้ให้บริการ
แนะนำแก่ผู้รับบริการในระหว่างทใ่ี ห้คำปรึกษาสุขภาพหรือจากความต้องการของผู้รบั บริการเอง ในขณะท่ีการคัด
กรองแบบระบบ (Organized Screening) เป็นวิธีการที่ถูกออกแบบขึ้นเพื่อใช้ในประชากรกลุ่มเป้าหมายให้ได้รับ
การตรวจค้นหาโรคมะเร็งระยะแรกเร่ิมครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายมากที่สุด โดยคำนึงถึงทรัพยากรท่ีมีอยู่ โดยทั่วไป
จะใช้เป็นแบบแผนในระดบั ชาตหิ รือระดบั ภูมภิ าค
ประเทศไทยตระหนักถึงความสำคัญและประโยชน์ของการตรวจคัดกรองค้นหามะเร็งระยะเริ่มแรกจึงได้
กำหนดนโยบายการคดั กรองโรคมะเร็งเพื่อให้ประชากรกลุ่มเปา้ หมายสามารถเข้ารบั การคดั กรองได้อยา่ งทั่วถึงและ
เทา่ เทยี ม โรคมะเรง็ ท่ีสำคญั และควรจัดใหม้ ีการตรวจคดั กรองแบบเปน็ ระบบ ไดแ้ ก่
1. มะเรง็ ปากมดลกู
โครงการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกระดับชาติเริ่มดำเนินโครงการเมื่อ ปี พ.ศ. 2548 ทำการคัดกรอง
มะเร็งปากมดลูกด้วยวิธี pap smear/ VIA ในกลุ่มสตรีอายุระหว่าง 30 - 60 ปี สามารถเข้ารับบริการได้ที่
โรงพยาบาลส่งเสริมตำบลใกลบ้ า้ นทุกแหง่ ท่ีมรี าว 10,000 แหง่ ทวั่ ประเทศ หรอื โรงพยาบาลชมุ ชน โรงพยาบาลศูนย์
แผนการปอ้ งกันและควบคุมโรคมะเรง็ แหง่ ชาติ พ.ศ. 2567 – 2575 41
