Page 16 - แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ 67-75
P. 16
ยุทธศาสตร์ท่ี 1
ยุทธศาสตรด์ า้ นการปอ้ งกนั การเกดิ โรคมะเรง็
(Primary Prevention)
หลักการและเหตผุ ล
ปจั จุบนั โรคมะเร็งถือเปน็ ปญั หาสาธารณสุขทส่ี ำคัญของประเทศไทยและมีแนวโน้มอตั ราการเกิดโรคสูงขึ้น
อย่างต่อเนื่อง จากสถิติพบว่ามีผู้ป่วยโรคมะเร็งรายใหม่ 139,206 คนต่อปี1 และในจำนวนนี้มีผู้เสียชีวิต 83,334
คนต่อปี2 โรคมะเร็งที่พบมาก 5 อันดบั แรกในชายไทย ไดแ้ ก่ มะเร็งตับและท่อนำ้ ดี มะเร็งปอด มะเรง็ ลำไสใ้ หญ่และไส้
ตรง มะเรง็ ต่อมลกู หมาก และมะเร็งต่อมน้ำเหลือง ส่วนโรคมะเร็งที่พบมาก 5 อนั ดบั แรกในหญิงไทย ไดแ้ ก่ มะเร็งเต้า
นม มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง มะเร็งตับและท่อน้ำดี มะเร็งปอด และมะเร็งปากมดลูก โรคมะเร็งเกิดจากการมีเซลล์
ผิดปกติในร่างกายและเซลล์เหล่านี้มีการเจริญเติบโตที่รวดเร็วลุกลามและแพร่กระจายไปทั่วร่างกาย โรคมะเร็งมี
สาเหตุมาจากหลายปัจจัยทั้งจากปัจจัยภายนอกร่างกาย เช่น สารเคมีบางชนิด การติดเชื้อเรื้อรัง รังสีต่าง ๆ
พฤติกรรมการดำเนินชีวิต เป็นต้น และปัจจัยภายในร่างกาย เช่น กรรมพันธุ์ที่ผิดปกติ ความไม่สมดุลทางฮอร์โมน
ภูมิคุ้มกันที่บกพร่อง เป็นต้น ยกตัวอย่างเช่น การรับประทานปลาน้ำจืดดิบ หรือสุก ๆ ดิบ ๆ ที่มีการปนเปื้อนพยาธิ
ใบไม้ตับอาจส่งผลต่อการเพิ่มความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งท่อน้ำดี การสูบบุหรี่อาจเพิ่มความเสี่ยงของการเกิด
มะเร็งปอด การกลายพันธุ์ของยีน BRCA1 และ BRCA2 อาจเพิ่มความเสี่ยงของการเป็นมะเร็งเต้านม เป็นต้น
การป้องกันโรคมะเร็งนน้ั สามารถทำไดโ้ ดยการหลีกเล่ียงปจั จัยเสี่ยงที่ก่อมะเรง็ ซ่งึ เป็นการลดโอกาสการเป็นมะเร็ง
ให้น้อยลงและจะสามารถลดจำนวนผ้ปู ่วยมะเรง็ รายใหม่รวมทัง้ อาจลดการตายจากมะเร็งลงไดอ้ ีกด้วย
ในปัจจุบันเกิดการเปลี่ยนแปลงปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมอย่างรวดเร็วทำให้วิถีการ
ดำเนินชีวิตของประชากรเปลีย่ นแปลงไปอย่างมาก ประชากรมีการเจ็บปว่ ยและเสยี ชีวติ จากโรคมะเร็งเพ่ิมมากขึ้น
การป้องกันโรคมะเร็งอย่างมีประสิทธิภาพควรเริ่มป้องกันในระดับปฐมภูมิ องค์การอนามัยโลกจึงแนะนำให้ทุก
ประเทศจัดทำมาตรการป้องกันโรคมะเร็งเบื้องต้น (Primary Prevention) โดยให้มีแนวทางการดำเนินงานที่
ชัดเจนมีความเป็นไปได้ในทางปฏิบัติและสามารถวัดผลได้ ซึ่งมาตรการการดำเนินการป้องกันโรคมะเร็งที่พบใน
ประเทศไทย ได้แก่ การป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งช่องปาก มะเร็งตับและท่อน้ำดี มะเร็งปอด มะเร็งเต้านม
มะเร็งปากมดลูก และมะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง ซึ่งปัจจัยเสี่ยงของมะเร็งดังกล่าวสามารถลดลงได้ด้วยการ
หลีกเลี่ยงหรือลดปัจจัยเสี่ยง อันได้แก่ การบริโภคผลิตภัณฑ์ยาสูบ การบริโภคเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ การ
รบั ประทานปลาน้ำจืดดิบ การตดิ เชือ้ ไวรัสเอชพีวี การรบั สารเคมจี ากการประกอบอาชีพ การรบั มลพิษและฝุ่นควัน
จากสิง่ แวดล้อม และการปรับเปลีย่ นพฤตกิ รรมการบริโภคเนอ้ื แดงเนื้อแปรรปู เป็นต้น
แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเรง็ แห่งชาติ พ.ศ. 2567 – 2575 8
