Page 21 - แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ 67-75
P. 21
2. กำกับตดิ ตามและเร่งรดั ให้ทุกจังหวดั ดำเนนิ การฉดี วคั ซีนใหก้ บั กลมุ่ เปา้ หมายตามท่ีกำหนดไว้
3. ออกคำแนะนำทางวชิ าการให้เป็นปัจจุบนั ตามมติคณะอนุกรรมการสร้างเสรมิ ภูมคิ ุ้มกันโรค
4. สนับสนุนความรู้/แนวทาง/วิชาการให้บุคลากรสาธารณสุขและกลมุ่ เป้าหมาย
5. จดั หาวคั ซนี เพอ่ื บรกิ ารฉดี วัคซีนแกก่ ลุ่มเป้าหมายทก่ี ำหนดให้ครบตามเป้าหมายทีก่ ำหนด
3.3 โรคพยาธิใบไม้ตบั และมะเร็งท่อน้ำดี (OVCCA)
จากการศึกษาระบาดวิทยาของโรคพยาธิใบไม้ตับในปี พ.ศ. 2559 - 2566 พบอตั ราการติดพยาธิ
ใบไม้ตับร้อยละ 16.3 11.7 5.7 4.7 4.3 3.23 และ 3.22 ตามลำดับ ปัจจุบันได้มีการพัฒนานวัตกรรมการตรวจ
พยาธิใบไม้ตับจากแอนติเจนของพยาธิใบไม้ตับในปัสสาวะ จากการศึกษาในปี พ.ศ. 2559 พบอัตราการติดเช้ือ
พยาธิใบไม้ตบั ใน 29 จังหวัด ภาคเหนอื ภาคตะวนั ออกเฉยี งหนือ และภาคตะวนั ออก อยู่ทร่ี อ้ ยละ 42 (สถาบันวิจยั
มะเร็งท่อน้ำดี มหาวิทยาลัยขอนแก่น) และข้อมูลจากการตรวจโดยใชช้ ุดตรวจคัดกรองพยาธิใบไม้ตับชนิดรวดเรว็
ในเขตจังหวัดร้อยเอ็ด ขอนแก่น กาฬสินธุ์ และมหาสารคาม พบการติดเชื้อเฉลี่ยร้อยละ 37 (สำนักงานป้องกัน
ควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น) กระทรวงสาธารณสุขได้นำแผนยุทธศาสตร์ทศวรรษกำจัดโรคพยาธิใบไม้ตบั และมะเร็ง
ท่อน้ำดีปี พ.ศ. 2559 - 2568 มาใช้ในการเฝ้าระวัง ควบคุมและป้องกันโรคพาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี โดย
แบ่งการขับเคลื่อนเป็น 2 ระยะ ระยะเริ่มต้น 3 ปี (2559-2561) ขับเคลื่อนผ่านโครงการรณรงค์การกำจัดปัญหา
โรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดีถวายเป็นพระราชกุศลแด่พระ บาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเสด็จขึ้นครองราชย์
ครบ 70 ปี ในปีพุทธศักราช 2559 พร้อมทั้งสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถฯ จะทรงเจริญพระ
ชนมพรรษา 84 พรรษา ในปี พ.ศ. 2562 - 2568 มีเป้าหมาย คือ 1) อัตราความชุกของโรคพยาธิใบไม้ตับและ
มะเร็งในท่อน้ำดีในคนและในปลาไม่เกินร้อยละ 1 ในปี พ.ศ. 2568 2) อัตราการเสียชีวิตด้วยโรคมะเร็งท่อน้ำดี
ลดลงสองในสาม ในปี พ.ศ. 2578
มาตรการท่ีสำคัญ
1. การคัดกรองโรคพยาธิใบไม้ตับในประชาชนอายุ 15 ปีขึ้นไป เมื่อพบผู้ติดพยาธิให้การ
รกั ษาและปรบั เปลย่ี นพฤติกรรมสุขภาพและการคดั กรองมะเร็งทอ่ นำ้ ดใี นประชาชนอายุ 40 ปขี ้นึ ไปด้วยอลั ตร้าซาวด์
2. จัดระบบสุขาภิบาล บริหารจัดการสิ่งปฏิกูลเพื่อตัดวงจรพยาธิ โดยจัดให้มีบ่อบำบัดสิ่ง
ปฏิกลู สำหรับทุกพนื้ ท่ีผา่ นองคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ
3. จัดการเรียนการสอนความรู้ด้านการป้องกันโรคพยาธิใบไม้ตับและมะเร็งท่อน้ำดี มีการ
ดำเนินงานสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพผ่านการจัดการเรียนการสอนสอดแทรกในชั่วโมงเรียนสุขศึกษาของ
โรงเรยี นทุกแหง่ การบรรจุเขา้ ไปในหลักสูตรการเรยี นการสอนของโรงเรียน และมกี ารพัฒนารปู แบบการมีส่วนร่วม
ของกลุ่มเสี่ยง/แกนนำชุมชน นักเรียน เพื่อร่วมพัฒนาความรอบรู้ขยายต่อไปยังบุคคลใกล้ชิด ชุมชน ครอบครัว
แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเรง็ แห่งชาติ พ.ศ. 2567 – 2575 13
