Page 111 - แผนการป้องกันและควบคุมโรคมะเร็งแห่งชาติ 67-75
P. 111
ยุทธศาสตร์ท่ี 4
ยุทธศาสตร์ดา้ นการดแู ลแบบประคบั ประคอง
(Palliative Care for Cancer)
หลกั การและเหตุผล
ในปัจจุบันโรคมะเร็งหลายชนิดสามารถรักษาให้หายขาดได้ โดยเฉพาะโรคมะเร็งที่พบได้ตั้งแต่ในระยะ
เริ่มต้น อย่างไรก็ตามผู้ป่วยจำนวนหนึ่งที่เมื่อวินิจฉัยหรือเมื่อมาพบแพทย์พบว่าโรคอยู่ในระยะลุกลาม แล้ว จาก
ขอ้ มลู สถติ สิ าธารณสุข โดยกองยทุ ธศาสตร์และแผนงาน สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข รายงานว่าในปี พ.ศ.
2561 มีผู้เสียชีวิตจากโรคมะเร็งจำนวน 80,665 ราย (123.3 ต่อ 100,000 ประชากร) ต่อมาในปี พ.ศ. 2565 มี
จำนวนผู้เสียชีวิตเพิ่มขึ้นเป็น 83,334 ราย (127.9 ต่อ 100,000 ประชากร) ซึ่งจกแนวโน้มอัตราการเสียชีวิตท่ี
เพิ่มขึ้นนี้สะท้อนให้เห็นจำนวนผู้ป่วยมะเร็งที่อยู่ในระยะลุกลามหรือระยะท้ายของโรคต้องการดูแลแบบ
ประคับประคองจะทวีคูณมากข้ึน นอกจากนผ้ี ปู้ ่วยมะเร็งร้อยละ 80 มักจะอยู่ในระยะลุกลามที่ไม่สามารถรักษาให้
หายขาด หรอื รักษาได้แต่จะเสยี ชวี ิตภายใน 1 ปหี ลังจากไดร้ ับการวนิ จิ ฉยั และเกอื บทง้ั หมดจะเสยี ชีวติ ภายใน 5 ปี
และยงั มีอาการอืน่ ท่ีเป็นอาการรบกวนทำให้เกิดความทุกข์ทรมาน เชน่ อาการปวด เหน่อื ย ออ่ นเพลีย เบ่ืออาหาร
วิตกกงั วล ซึมเศร้า อาการบวม มีนำ้ ในชอ่ งปอดหรือชอ่ งท้อง เปน็ ต้น
การดูแลแบบประคับประคองนั้น องค์การอนามัยโลกพยายามส่งเสริมให้มีมากขึ้นและลงมติให้ประเทศ
สมาชิกมีการบูรณาการการดูแลแบบประคับประคองเข้าเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลผู้ป่วย ซึ่งองค์กร World
Palliative Care Alliance ได้จัดระดับบริการการดูแลแบบประคับประคองของประเทศไทยในปี ค.ศ. 2012 จัด
อยใู่ นระดบั 3a1 หมายถึง มีการจดั บรกิ ารดูแลแบบประคับประคองเปน็ เฉพาะบางพ้ืนท่ีไม่ครอบคลุม และยังไม่เข้า
สู่ระบบบริการสุขภาพหลักของประเทศ จนเมื่อปี ค.ศ. 2017 ประเทศไทยได้ถูกจัดระดับดีขึ้น มาอยู่ในระดับ 4a2
คือ มีการจัดระบบบริการดูแลแบบประคับประคองที่กว้างขวางครอบคลุม และอยู่ในระบบบริการสุขภาพของ
ประเทศ แต่ยังไม่อยู่ในระดับที่สมบูรณ์ (4b)3 โดยที่ระดับ 4b คือ ระดับที่มีการบูรณาการการดูแลแบบ
ประคับประคองขั้นสูง เข้าไปในระบบสาธารณสุขหลักของประเทศ ซึ่งสะท้อนถึงการพัฒนาและการเจริญเติบโต
ของระบบบริการดูแลแบบประคับประคองของประเทศไทย อีกทั้งกฎหมายไทยมีพระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ
พ.ศ. 2550 มาตรา 12 เปน็ สทิ ธิของผปู้ ว่ ยท่ีสามารถแสดงเจตนาของตนท่จี ะไม่รับบรกิ ารสาธารณสุขท่ีเป็นไปเพียง
เพื่อยืดการตายในวาระท้ายของชีวิตตนหรือเพื่อยุติการทรมานจากการเจ็บปว่ ยได้ ในขณะที่กระทรวงสาธารณสุข
ไดจ้ ัดตั้งทมี คณะกรรมการระบบบริการสุขภาพดา้ นการดูแลแบบประคับประคอง (Service Plan Palliative Care)
เป็นอีกหนึ่งกลไกที่กระทรวงสาธารณสุขให้ความสำคัญกับการดูแลแบบประคับประคอง โดยเฉพาะผู้ป่วยมะเร็ง
แผนการปอ้ งกนั และควบคุมโรคมะเรง็ แหง่ ชาติ พ.ศ. 2567 – 2575 103
